Czym jest opóźniony rozwój mowy dziecka, i kto go diagnozuje?

Opóźnienie rozwoju mowy (ORM) to najogólniejszy termin służący nazwaniu zjawiska występującego wówczas gdy, proces kształtowania się i rozwoju mowy u dzieci we wszystkich bądź niektórych jej aspektach (fonetycznym, gramatycznym, leksykalnym czy ekspresyjnym) ulega opóźnieniu, co powoduje, że dynamika rozwoju mowy odbiega od normy przewidzianej dla danej grupy wiekowej. Zjawisko to może być wywołane różnymi przyczynami (definicja G. Jastrzębowskiej). Wyróżnia się dwa rodzaje opóźnionego rozwoju mowy:

• samoistny opóźniony rozwój mowy (SORM), który wynika z zakłóceń indywidualnego tempa i rytmu rozwoju dziecka (wówczas mówimy o dysharmonii rozwojowej), 
• niesamoistny opóźniony rozwój mowy (NORM), który jest konsekwencją zaburzeń procesu rozwojowego. Tego typu opóźnienia są następstwem zaburzeń o określonej etiologii i są ściśle związane z zaburzeniami rozwoju psychoruchowego. Opóźnienia te mają patologiczny charakter (wrodzony albo nabyty). Od początku mowa rozwija się na nieprawidłowym podłożu tzn. nie ma warunków anatomicznych czy psychoneurologicznych do jej rozwoju. 

Rodzice, którzy są zaniepokojeni rozwojem mowy swojego dziecka powinni niezwłocznie zgłosić się do logopedy. Jedynie LOGOPEDA jest specjalistą w tej dziedzinie, i to on określa zarówno etap rozwoju mowy dziecka, jak i rodzaj oraz charakter opóźnienia. Pamiętajmy, że istnieją różnice wynikające z indywidualnego rytmu oraz tempa rozwoju dziecka i w związku z tym nie wszystkie etapy prawidłowego rozwoju mowy pojawiają się u wszystkich dzieci w tym samym czasie. Wszystko zależy od tego, jak duże są to różnice, jaki jest ich charakter oraz jakie są przyczyny. O tym decyduje wyłącznie LOGOPEDA. 

Bibliografia:

• Anna Tońska-Szyfelbein, Opowiedz o ...Terapia zaburzeń mowy u dzieci z afazją, dysfazją dziecięcą lub opóźnionym rozwojem mowy, wyd. Harmonia. 

Zagubieni w świecie emocji

Trudno sobie wyobrazić życie bez emocji. Są one tak naturalne, jak to, że oddychamy i wcale się nad tym nie zastanawiamy. Nikt z nas nie ma wątpliwości, co czuje (przeżywa) każda z osób znajdujących się na fotografii obok. Emocje są dla nas widoczne gołym okiem, są oczywiste. Ale nie dla wszystkich. Dzieci ze spektrum autyzmu uczą się we właściwy sposób rozpoznawać, nazywać i wyrażać emocje  w procesie wielokierunkowej, specjalistycznej terapii (terapia logopedyczna, terapia psychologiczna, integracja sensoryczna). Żeby zrozumieć trudności, jakie napotykają osoby ze spektrum autyzmu, trzeba poznać mózgowe mechanizmy rządzące emocjami. Przyczyną zaburzonego rozwoju emocjonalnego oraz społecznego jest nieprawidłowa praca części mózgu odpowiadającej m.in. za przetwarzanie emocji (jądro migdałowate będące częścią układu limbicznego). Naukowcy odkryli, że w ciele migdałowatym, które jest częścią układu limbicznego, znajduje się znacznie mniejsza liczba neuronów niż u osób zdrowych. Takie uwarunkowania neuroanatomiczne zaburzają prawidłowy rozwój kontaktów międzyludzkich i w dużym stopniu utrudniają funkcjonowanie w codziennych sytuacjach społecznych. Objawia się to m.in.:

• brakiem rozumienia zarówno prostych, jak i bardziej złożonych stanów emocjonalnych,
• niezdolnością do odczytywania informacji na podstawie mimiki twarzy i gestykulacji mówiącego,
• niewłaściwymi reakcjami na słowa i zachowania innych ludzi (np. niechęć, napięcie, agresja bądź złość spowodowane bliskością fizyczną, próbą przytulenia, pogłaskania dziecka),
• brakiem rozumienia intencji mówiącego,
• nieumiejętnością odwzajemniania pozytywnych uczuć i zachowań,
• brakiem przewidywania zachowań innych ludzi,
• brakiem empatii,
• brakiem teorii umysłu, czyli zdolnością wnioskowania o stanach umysłu innych osób. 

Jąkanie - problem komunikacji!

Niepłynność mówienia dotyczy każdego z nas. Jest zjawiskiem naturalnym i  pojawia się często w stanach silnego stresu, zdenerwowania lub zmęczenia. Nie jest groźna, jeżeli jest zjawiskiem chwilowym i prawie niezauważalnym.

Niezwykle uciążliwą formą niepłynności jest jąkanie (patologiczna niepłynność mówienia) rozumiane jako zaburzenie komunikacji, utrudniające normalne porozumiewanie się.  Jąkanie nie jest problemem dotyczącym wyłącznie mówienia, jak przyjęło się uważać. Dla osób jąkających się największym problemem jest komunikacja, czyli możliwość porozumiewania się z ludźmi, nawiązywanie kontaktu i związane z tym emocje. Jąkaniu bardzo często towarzyszy logofobia (lęk komunikacyjny), czyli strach przed mówieniem.

Istnieje wiele teorii dotyczących możliwych przyczyn jąkania. Jednak  żadna z nich nie wyjaśnia  w całości istoty zaburzenia. Jąkanie jest problemem złożonym, dotyczy  dzieci, młodzieży oraz dorosłych. Każda postać jąkania jest inna, co oznacza, że nie ma dwóch osób jąkających się w ten sam sposób. W moim odczuciu jąkanie jest przede wszystkim problemem indywidualnym, dotyczącym każdego człowieka z osobna, dlatego, żeby poznać i zrozumieć jąkanie, trzeba najpierw poznać i zrozumieć człowieka jąkającego się. 

Zgodnie z ustawą  z dnia 4 lutego 1994 r., o prawie autorskim i prawach pokrewnych, zabrania się kopiowania i wykorzystywania tekstów zawartych na tej stronie bez wiedzy i zgody autora. Wszelkie teksty, jeśli nie zaznaczono inaczej, są własnością intelektualną autora strony.